Een meditatie om onze levensenergie te onderzoeken is de Osho Dynamic Meditatie. In deze meditatie kunnen we opnieuw de levenskracht in ons lichaam ervaren, alle elementen om de ruimte te creëren om vastgeraakte energie te laten stromen, zijn aanwezig. Het is een techniek om ons het proces van opladen en ontladen toe te staan en meer eigen te laten maken. (56)
Als we aan meditatie denken, hebben we meestal een beeld voor ogen, van bijvoorbeeld monniken die in vredige stilte zitten te mediteren. Dynamische meditatie lijkt op het eerste gezicht het tegenovergestelde, vol beweging en de mogelijkheid tot emotionele expressie. En het kan verre van vredig klinken!
De ‘Dynamic’ wordt tegenwoordig in veel therapeutische processen gebruikt, en ook in bepaalde therapeutische gemeenschappen. Zelfs sommige bedrijven en instellingen hebben de voordelen van deze meditatietechniek ontdekt. Daarom is het belangrijk om te begrijpen welke benadering helpt, en welke juist tot hertraumatisering kan leiden. Sommige therapeuten die met trauma werken, zijn van mening dat het te activerend is om sterke emoties toe te laten, of om in een ruimte te zijn waar dit in groepsverband gebeurt. Wij zijn het daar in de meeste gevallen niet mee eens. Regelmatige cathartische uitingen zijn zeer gezond. Als het mogelijk is om bijvoorbeeld heel boos te worden, zonder dat er heftige negatieve gevolgen zijn, of om ons te uiten zonder dat er dit keer iets ergs gebeurt, worden er in ons hoofd nieuwe associaties gecreëerd. Dit biedt een mogelijkheid om ons lichaam te bevrijden van vastgeraakte energiepatronen. Voor sommige mensen is het moeilijk om weer contact met hun lichaam te maken, het is oncomfortabel, en het kan daarom tijd kosten de relatie te herstellen, om weer bevriend te raken met het lichaam. De Dynamic geeft de kans om andere ervaringen op te doen, en om te experimenteren. Omdat er soms een verkeerd beeld is ontstaan over deze meditatie, gaan we er hier iets uitgebreider op in dan op de andere meditatietechnieken die we beschrijven.
De Dynamic is door Osho gecreëerd, om de moderne mens een manier te geven om stilte te ontdekken. In de tijd van Boeddha leefden de mensen veel natuurlijker, meer in harmonie met hun menselijke natuur, en daardoor meer ontspannen. Voor hen was het gemakkelijk om te gaan zitten, naar binnen te kijken, te mediteren en stil te zijn. Als wij echter gaan zitten, zullen we eerst ons denken tegenkomen, dat luider dan ooit aanwezig is, en voelen we alle spanningen van een lichaam vol onderdrukte energie en emoties. Dus geeft deze meditatie ons een manier om eerst ruimte te maken in de drukte en chaos van het denken, en onze energie nieuwe wegen te laten vinden, waarmee we naar stilte en rust kunnen komen (16).
De Dynamic bestaat uit 5 fasen, waarvan de tweede een cathartische fase is. Bij het woord catharsis hebben veel mensen een negatief beeld. Dit beeld is vaak afkomstig van ideeën over, of ervaringen met therapieën die gebruik maken van emotionele ontlading, zoals bio-energetica en sensitiviteitstraining. Als we met dit idee van catharsis de Dynamic ingaan, is de kans groot dat we denken dat die tweede fase op een bepaalde manier ‘moet’, namelijk met veel schreeuwen, brullen, schoppen en slaan. Dit is echter niet hoe Osho catharsis bedoeld heeft, toen hij de Dynamic ontwikkelde. De bedoeling is dat het lichaam mag doen wat het wil, mag uiten wat er is. Dat kan verdriet zijn, maar ook blijheid, woede, maar ook dans of zang, hard of zacht. Daarbij is het juist niet de bedoeling om de natuurlijke beweging van het lichaam te sturen.
We mogen de intelligentie van het lichaam volgen. Dat betekent dat we ernaar luisteren, en het zelf de bewegingen laten doen. Het proces dat het lichaam kan helen en reinigen, kan alleen plaatsvinden als we begrijpen hoe we de bewegingen kunnen volgen die uit het centrum van ons lichaam opkomen. Het is een verschuiving die plaats kan vinden van ‘doen’ en ‘handelen’ vanuit de linkerkant van de neo-cortex, naar leren hoe we de bewegingen van het lichaam kunnen laten gebeuren en volgen. In plaats van ons lichaam te forceren om te handelen volgens onze ideeën en plaatjes, kunnen we leren te luisteren naar onszelf, en onze eigen zelfregulerende vermogens volgen.
Het lichaam weet hoe het zichzelf kan helen. Wat overgebleven is van de onafgemaakte processen van gebeurtenissen die te overweldigend waren voor het zenuwstelsel om te reageren, is in grote hoeveelheden activering in ons systeem opgeslagen. Dit betekent dat het lichaam is blijven steken in de bevriezingsreactie. Als we leren om de bewegingen van het lichaam te volgen, staan we het toe de bevroren instinctieve reacties af te maken, en de vastgezette energie weer te laten stromen. Peter Levine noemt dit de ‘biologische voltooiing.’ In het verleden konden we ons, door onze conditionering misschien niet toestaan om gewoon onbeschaafd en wild te zijn. Of door andere omstandigheden kon het lichaam niet alle reacties die het wilde, afmaken en terugkeren in ontspanning. De neo-cortex of, zoals Bas Kast (17) het noemt ‘het sociale ik’ met al zijn regels over hoe het moet en hoe we ons moeten gedragen, met zijn moraal en idealen, staat de natuurlijke intelligentie niet toe zijn werk te doen. De persoonlijkheid is niet gericht op de behoeften van het lichaam, maar op de normen en waarden van de maatschappij en van de omgeving waarin we opgroeiden.
Er is echter ook een ander deel in ons, Bas Kast noemt dit ‘het experimentele ik’, dat zijn wortels heeft in intuïtie, in de buik. In het Japans betekent buik ‘hara’, waar de oorsprong van het leven zich bevindt, de bron van de levensenergie. Volgens Bas Kast heeft recent onderzoek aangetoond dat er zich een tweede ‘brein’ in de buik bevindt; dit brein is verbonden met de hersenstam of reptielenhersenen, het oudste deel van de hersenen. Samen vormen ze het alleroudste gedeelte van de menselijke hersenen. Als we contact kunnen maken met het tweede brein in de hara, kunnen we gemakkelijker uitvinden wat we nodig hebben en wat goed is voor ons. Met andere woorden, in onze buik weten we wat we nodig hebben en wat we willen, en we hebben van daaruit ook de motivatie en kracht om ervoor te gaan. Dit centrum wordt in de Dynamic op veel manieren geactiveerd. Verbinding met de levenskracht, brengt heling van binnenuit. Als we ons op deze manier opnieuw verbinden met onze eigen natuurlijke gevoelens, kan een hoop verwarring in het denken (en in gedragspatronen die ons niet altijd helpen om te vinden wat we eigenlijk zoeken) zich oplossen.
Speelsheid en ontspanning zijn het uitgangspunt van deze, en voor alle meditaties die Osho ons heeft gegeven. Ontspanning maakt dat we onszelf niet forceren en over de grenzen van onze mogelijkheden gaan. Speelsheid is de basis waarmee we expanderen in vrijheid, natuurlijke levendigheid en emotionele gezondheid: de kwaliteiten die meditatie ons kan helpen terug te vinden.
In meditatie leren we getuige te zijn van wat er (in het lichaam) gebeurt. Getuige zijn wordt vaak verkeerd begrepen, als ontkoppelen van het lichaam. Het is belangrijk om, terwijl we getuige zijn, verbonden te zijn met het lichaam, omdat we anders het patroon kunnen reactiveren om vanuit traumatische ervaringen het lichaam te verlaten. Anderzijds kan de Dynamic ook een oefenruimte zijn, waarin we het patroon van onze dissociatie kunnen onderzoeken.
In de Dynamic werken we met twee polen: aan de ene kant bevrijden we het lichaam door het uiten van emoties, en aan de andere kant centeren we onszelf.
Het centerende effect van meditatie is, zoals Manfred Hüther (18) het zegt in zijn serie over meditatie: de frontale voorhoofdskwab praat tegen de amygdala om deze rustig te houden. De amygdala waarschuwt ons als er gevaar dreigt. Een indicatie dat er trauma in het lichaam is, is een overactieve amygdala die te veel waarschuwingen uitzendt, bijvoorbeeld bij een bepaald geluid in de omgeving. Hüther heeft experimenten gedaan met studenten die een week hebben gemediteerd, om aan te tonen dat er meer rust en minder angst is na centering door meditatie. De geteste studenten waren inderdaad minder zenuwachtig, toen ze voor het bord voor de zaal stonden om wiskundige berekeningen te laten zien, dan de studenten die niet hadden gemediteerd. Testpersonen die alleen maar ontspanningsoefeningen hadden gedaan zonder meditatie, lieten dit effect niet zien.
Centering gebeurt alleen in meditaties waarin we oefenen om getuige te zijn zonder te ‘doen.’ Wat het denken ook suggereert in het moment, we blijven zitten en kijken er gewoon naar. In het begin heeft dit juist meer actie in sommige delen van de hersenen tot gevolg. Na wat oefening is er minder activering in de hersenen te zien; als we, zoals Hüther zegt, op een gegeven moment de kunst beheersen.
In het begin is het moeilijk om niet de impulsen te volgen, die worden uitgezonden door gedachten en activering van de amygdala. Door de groei van de getuige, en door bewust te zijn van onszelf, versterken we het vermogen om ons te centeren.
In het traditionele oosterse vechtkunst, is het vermogen om te centeren gekoppeld aan het versterken van het derde oog, in het voorhoofd tussen de wenkbrauwen. Het derde oog is wat nu in de neurowetenschap bekend staat als de frontale kwab of voorhoofdskwab, het centrum van de impulscontrole.
De Dynamic opent de levensenergie in het centrum, en de centrerende mogelijkheid van de frontale kwab. Hierdoor krijgen we de verstilling om naar de instinctieve reacties van de amygdala te kijken, die door oude herinneringen, die niets te maken hebben met de actuele situatie, getriggerd worden. Dit is cruciaal in het helingsproces: leren kijken naar wat er gebeurt als we in de ban zijn van oude reactiepatronen. Aan de andere kant heeft het lichaam de mogelijkheid de vastgezette lading van het verleden te los te laten. Het is een complete reis, en elk gedeelte heeft zijn specifieke functie. We zullen nu eerst een korte uitleg geven, en daarna een aantal aanvullingen voor mensen met traumasymptomen.
uit:
Omkar Dingjan & Divyam
Kranenburg: Je eigen weg uit
trauma kun je leren
other
Books for Body & Soul